نشریه های علمی انتشارات
اطلاعات شماره: جلد ۱۵ شماره ۱ سال ۱۳۹۶

عنوان مقاله: تأثیر دو گونه قارچ میکوریزا بر عملکرد کمی و کیفی دانه توده های محلی کنجد (Sesamum indicum L.) در سطوح مختلف تنش خشکی


صفحات: 150-167

DOI: 10.22067/gsc.v15i1.49403

چکیده
این آزمایش به‌منظور بررسی اثرات همزیستی با دو گونه قارچ میکوریزا بر درصد و عملکرد روغن، درصد و عملکرد پروتئین و عملکرد دانه ۸ توده محلی کنجد در سطوح مختلف تنش خشکی در سال زراعی ۹۳-۱۳۹۲ به‌صورت فاکتوریل- اسپلیت پلات با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی هنرستان کشاورزی ارومیه اجرا گردید. فاکتور اول شامل سطوح مختلف آبیاری (آبیاری معمولی: آبیاری بعد از ۷۰ میلی‌متر تبخیر و تعرق گیاه، تنش ملایم: آبیاری بعد از ۹۰ میلی‌متر تبخیر و تعرق گیاه و تنش شدید: آبیاری بعد از ۱۱۰ میلی‌متر تبخیر و تعرق گیاه)، فاکتور دوم شامل عدم تلقیح و تلقیح با دو گونه قارچ میکوریزای Glomus mosseae، Glomus intraradices و فاکتور سوم شامل ۸ توده محلی کنجد (جیرفت ۱۳، محلی طارم زنجان، محلی مغان، ناز چند شاخه، TC-۲۵، TS-۳، داراب ۱۴ و دشتستان ۵) بود. نتایج تجزیه واریانس نشان داد تاثیر سطوح مختلف آبیاری، میکوریزا و ژنوتیپ بر صفات مورد مطالعه معنی دار بود. مقایسه میانگین ها نشان داد با افزایش شدت تنش خشکی، عملکرد دانه، درصد روغن، درصد پروتئین، عملکرد روغن، عملکرد پروتئین و عملکرد بیولوژیک به‌طور معنی داری کاهش یافت. تنش شدید خشکی عملکرد روغن و عملکرد پروتئین را به‌ترتیب به میزان ۶۷ و ۶۶درصد کاهش داد. استفاده از دو گونه قارچ میکوریزا نسبت به حالت عدم استفاده از قارچ باعث افزایش عملکرد دانه و بهبود صفات کیفی دانه شد. رابطه بین صفات کیفی دانه با عملکرد دانه مثبت و معنی دار بود و بالاترین ضریب همبستگی برای عملکرد پروتئین و عملکرد روغن با عملکرد دانه (**۹۹/۰=r) به‌دست آمد. در بین توده های محلی کنجد مورد بررسی، ژنوتیپ های محلی مغان و طارم زنجان از نظر عملکرد دانه (به‌ترتیب ۳۱/۲۰۶ و ۹۶/۱۷۷ گرم بر مترمربع)، روغن (به‌ترتیب ۷۰/۱۴۷ و ۳۴/۱۲۱ گرم بر مترمربع) و پروتئین (به‌ترتیب ۵۷/۷۶ و ۷۰/۶۲ گرم بر مترمربع) در هر سه شرایط مختلف آبیاری، برتر از سایر توده ها بودند. این توده ها به‌عنوان توده های محلی برتر معرفی می-گردند. با توجه به نتایج این تحقیق، جهت بهبود صفات کیفی مانند درصد روغن و پروتئین تلقیح با قارچ های میکوریزا به‌خصوص گونه G.mosseae توصیه می گردد.

کلمات کلیدی:   دانه روغنی; عملکرد بیولوژیک; قارچ موسه آ; قارچ اینترارادیس; کمبود آب

مراجع

دریافت نسخه XML

تمام متن: PDF
دانلود : 20

بازدید: 138

تاریخ دریافت: 1394/06/05 , تاریخ پذیرش: 1394/11/24 , تاریخ انتشار: 1395/01/29