تأثیر محلول‌پاشی توأم سالیسیلیک اسید و آهن بر بهبود وضعیت آبی، کاهش آسیب اکسیداتیو و ارتقای عملکرد کمی و کیفی دانه ذرت پیش‌تیمارشده با اتفن در شرایط تنش کم‌آبی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

یونس سلطانی کاظمی ¹

محمد رضا دادنیا ¹

سید کیوان مرعشی ¹

علیرضا شکوه فر ¹

اصلان اگدر نژاد ²

¹ گروه زراعت، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

² گروه علوم و مهندسی آب، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

10.22067/jcesc.2026.97884.1444

چکیده

تنش کم‌آبی از مهمترین عوامل محدودکننده تولید و کیفیت دانه ذرت (Zea mays L.) در مناطق خشک و نیمه‌خشک جهان است. این پژوهش با هدف بررسی اثر محلول‌پاشی سالیسیلیک اسید و آهن بر بهبود وضعیت آبی، کاهش آسیب اکسیداتیو و ارتقای عملکرد کمی و کیفی دانه ذرت رقم سینگل کراس 704 پیش‌تیمارشده با اتفن در شرایط تنش کم‌آبی اجرا گردید. آزمایش به صورت طرح کرت‌های دو بار خرد شده در قالب بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار طی دو سال زراعی در یک مزرعه با اقلیم نیمه‌خشک واقع در شهرستان گتوند در استان خوزستان انجام شد. فاکتورها شامل رژیم آبیاری (آبیاری کامل و قطع آبیاری در مرحله ظهور بلال)، محلول‌پاشی سالیسیلیک اسید (صفر، 100، 200 و 300 میلیگرم بر لیتر ) و محلول‌پاشی آهن (صفر، 2 و 4 کیلوگرم بر هکتار) بودند. تمام بذور با اتفن (0.05 میلی‌مولار) پیش‌تیمار شدند. نتایج نشان داد که تنش خشکی غلظت دی‌هیدروکسی‌گوآنوزین (8‑OHdG) را افزایش و مقدار نسبی آب برگ، غلظت کلروفیل a و b، آهن دانه و عملکرد دانه را کاهش داد، اما درصد پروتئین دانه را افزایش داد. کاربرد سالیسیلیک اسید و آهن به‌ویژه در بالاترین سطوح (300 میلیگرم  بر لیتر  و 4 کیلوگرم بر هکتار) غلظت 8‑OHdG را کاهش و سایر صفات را بهبود بخشید. برهمکنش سه‌گانه آبیاری، سالیسیلیک اسید و آهن بر عملکرد دانه معنادار بود و تیمار 300 میلیگرم  بر لیتر  سالیسیلیک اسید با 4 کیلوگرم آهن بر هکتار در هر دو شرایط آبیاری بالاترین عملکرد دانه را تولید کرد. به‌طور کلی، پیش‌تیمار بذر با اتفن و محلول‌پاشی سالیسیلیک اسید (300 میلیگرم  بر لیتر ) و آهن (4 کیلوگرم بر هکتار) با کاهش آسیب اکسیداتیو DNA، بهبود وضعیت آبی و فتوسنتزی و ارتقای کیفیت دانه، عملکرد ذرت را در شرایط تنش کم‌آبی بهبود بخشید.

کلیدواژه‌ها

بهره‌وری مصرف آب

دی‌هیدروکسی‌گوآنوزین

سالیسیلات

عملکرد دانه

غنی‌سازی زیستی

کمبود آب

موضوعات

• فیزیولوژی گیاهان زراعی

---