تأثیر پیش‌تیمار بذر با ویتامین‌های گروه B بر بهبود صفات فیزیولوژیک، کیفی و عملکرد کلزا تحت فرسودگی بذر

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سعید معیری

مهدی برادران فیروزآبادی

منوچهر قلی پور

مصطفی حیدری

گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده زراعت، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

10.22067/jcesc.2026.97987.1446

چکیده

فرسودگی بذر با کاهش کیفیت بذر، استقرار گیاهچه و عملکرد نهایی گیاه همراه است. پیش‌تیمار بذر به‌عنوان روشی کم‌هزینه می‌تواند در بهبود کیفیت بذور فرسوده مؤثر باشد. به‌منظور بررسی اثر پیش‌تیمار بذر با ویتامین‌های گروه B بر ویژگی‌های جوانه‌زنی و عملکرد گیاه، آزمایش‌های آزمایشگاهی و مزرعه‌ای به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در دانشگاه صنعتی شاهرود اجرا شد. تیمارها شامل سه سطح فرسودگی بذر (۰، ۵۰ و ۱۰۰ ساعت در دمای ۴۰ درجه سانتی‌گراد) و هفت سطح پیش‌تیمار (شاهد، آب مقطر و ۱۰۰ میلی‌گرم بر لیتر تیامین، ریبوفلاوین، پانتوتنیک اسید، پیریدوکسین و نیاسین) بودند. نتایج نشان داد که فرسودگی بذر سبب کاهش معنی‌دار کلروفیل a، کاروتنوئید، عملکرد دانه، درصد روغن و پروتئین دانه شد؛ به‌طوری‌که عملکرد دانه از 44/158 گرم در متر مربع در شاهد به 4/89 و 6/87 گرم در متر مربع به‌ترتیب در فرسودگی ۵۰ و ۱۰۰ ساعت کاهش یافت. همچنین درصد روغن دانه در فرسودگی شدید تا ۱۶ درصد نسبت به شاهد کاهش پیدا کرد. در صفت عملکرد دانه تمامی پیش‌تیمارها سبب افزایش معنی‌دار نسبت به شاهد شدند. همچنین اثر پیش‌تیمار بذر بر درصد پروتئین دانه در سطوح مختلف فرسودگی متفاوت بود، به‌طوری‌که در فرسودگی شدید تمامی پیش‌تیمارها نسبت به عدم پیش‌تیمار موجب افزایش این صفت شدند. در مجموع، یافته‌های این پژوهش بیانگر آن است که فرسودگی بذر و پیش‌تیمار، هر یک به‌طور مستقل بر برخی صفات فیزیولوژیک، کیفی و عملکردی اثر می‌گذارند و نوع پاسخ گیاه به پیش‌تیمارها به صفت مورد بررسی و شدت فرسودگی بستگی دارد.

کلیدواژه‌ها

واژه‌های کلیدی: اسید پانتوتنیک

پیریدوکسین

تیامین

ریبوفلاوین و نیاسین

موضوعات

• فیزیولوژی گیاهان زراعی

---