اثر اکوتیپ و مرحله برداشت بر عملکرد رویشی گیاه آزی‌وش (Corchorus olitorius L.) در شرایط آب و هوایی گرگان

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

هدیه مرادی ¹

محمد حسین قربانی ²

فرشید قادری فر ³

محمد قربانی ⁴

¹ گروه زراعت، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

² گروه زراعت. دانشکده تولید گیاهی. دانشگاه علوم کشاورزی گرگان

³ گروه زراعت. دانشکده تولید گیاهی. دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

⁴ گروه صنایع غذایی.. دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

10.22067/jcesc.2026.98367.1451

چکیده

به‌منظور بررسی اثر اکوتیپ و زمان برداشت بر عملکرد رویشی گیاه آزی‌وش، آزمایشی به‌صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با چهارتکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان در سال زراعی 403-1402 انجام شد. کرت اصلی شامل چهار اکوتیپ (شیرازی، اهوازی، المصری، البلدی) و کرت فرعی شامل چهار مرحله برداشت (30، 45، 60 و 75 روز پس از کاشت) بود. نتایج نشان داد، اثر اکوتیپ، مرحله برداشت و اثر برهم‌کنش آن‌ها بر تمامی صفات مورد بررسی معنی‌دار بود. در میان اکوتیپ‌ها، اکوتیپ البلدی در مرحله‌ی برداشت چهارم بیشترین عملکرد خشک (61/5 تن در هکتار) را به خود اختصاص داد. اکوتیپ شیرازی نیز در برداشت چهارم عملکرد بالایی نشان داد و تفاوت آماری معنی‌داری با اکوتیپ البلدی نداشت که این موضوع نشان‌دهنده پتانسیل بالای این اکوتیپ بود. اگرچه اکوتیپ البلدی در برداشت چهارم بیشترین عملکرد خشک را به خود اختصاص داد، اما افزایش سن گیاه با کاهش نسبی برخی ویژگی‌های کیفی و همچنین طولانی‌تر شدن دوره رشد همراه بود. بنابراین، اگر هدف صرفاً دستیابی به حداکثر عملکرد ماده‌خشک باشد، برداشت در 75 روز پس از کاشت برای اکوتیپ البلدی مناسب‌ترین گزینه است. با این حال، با در نظر گرفتن همزمان عملکرد قابل قبول، کیفیت مطلوب و امکان برداشت زودتر، برداشت در 60 روز پس از کاشت می‌تواند به‌عنوان مناسب‌ترین زمان برداشت از دیدگاه کاربردی پیشنهاد شود. همچنین با توجه به نتایج این پژوهش، اکوتیپ داخلی شیرازی به همراه اکوتیپ البلدی (خارجی)، برای کاشت در منطقه گرگان و شرایط آب و هوایی قابل توصیه می‌باشند.

کلیدواژه‌ها

اهوازی

مرحله برداشت

عملکرد برگ

عملکرد کل خشک

موضوعات

• عملکرد گیاهان زراعی

---