ارزیابی تولید کمی و کیفی علوفه ذرت تحت تأثیر تراکم و زمان برداشت در سیستم کشت مخلوط جایگزینی با گلرنگ

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

امیر عباس وجدانی صغیر ¹

رضا صدرآبادی حقیقی ¹

سعید خاوری خراسانی ²

علیرضا سوهانی دربان ³

¹ گروه علوم کشاورزی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

² بخش تحقیقات علوم زراعی وباغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات کشاورزی مشهد، ایران

³ گروه کشاورزی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

10.22067/jcesc.2026.99997.1472

چکیده

به‌منظور ارزیابی اثر نسبت کشت، تراکم کاشت و زمان برداشت بر عملکرد و کیفیت علوفه در سیستم کشت مخلوط ذرت–گلرنگ، آزمایشی به‌صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار طی دو سال زراعی (01-1400 و 02-1401) اجرا گردید. تیمارها شامل پنج الگوی کشت (تک‌کشتی ذرت، 75:25، 50:50، 25:75 و تک‌کشتی گلرنگ)، دو تراکم کاشت (10 ذرت+20 گلرنگ و 15 ذرت+25 گلرنگ بوته در مترمربع) و دو زمان برداشت (مرحله شیری و خمیری ذرت) بودند. نتایج نشان داد سال زراعی اثر معنی‌داری بر عملکرد و کیفیت علوفه داشت؛ به‌طوری‌که در سال 1401–1400 عملکرد علوفه تازه و خشک ذرت به‌ترتیب 20 و 18 درصد بیشتر از سال 1402- 1401بود. افزایش سهم گلرنگ در کشت مخلوط باعث افزایش لیگنین و پروتئین خام شد، به‌طوری‌که در نسبت 75% گلرنگ، لیگنین و پروتئین خام به‌ترتیب 28 و 15 درصد بیشتر از تک‌کشتی ذرت بود. افزایش تراکم کاشت، عملکرد را افزایش اما کیفیت را کاهش داد؛ به‌گونه‌ای که لیگنین 19 درصد افزایش و پروتئین خام 17 درصد کاهش یافت. تأخیر در برداشت نیز موجب افزایش ماده خشک (34–64%) و صفات فیبری و کاهش پروتئین خام (14%) شد. اختلاف بین بهترین و ضعیف‌ترین تیمارها برای انرژی متابولیزه، هضم‌پذیری و RFV به‌ترتیب 79، 38 و 64 درصد بود. در مجموع، نتایج نشان داد مدیریت همزمان نسبت کشت، تراکم و زمان برداشت می‌تواند تعادل مطلوبی بین عملکرد و کیفیت علوفه ایجاد کند؛ به‌طوری‌که کشت‌های مخلوط با سهم متوسط گلرنگ و برداشت زودتر، راهبردی مناسب برای تولید علوفه با کیفیت بالا محسوب می‌شوند.

کلیدواژه‌ها

هضم‌پذیری ماده خشک

انرژی متابولیزه

ارزش نسبی غذا

رقابت بین‌گونه‌ای

خوراک دام

موضوعات

• کشت مخلوط

---