پاسخ تبادلات گازی و عملکرد دانه ارقام گندم دیم به کاربرد ۲۴-اپی‌براسینولید و تلقیح مایکوریزا

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

صابر شبیبی

علی حاتمی

رحیم ناصری

گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

10.22067/jcesc.2026.99927.1471

چکیده

به‌منظور بررسی پاسخ‌های فیزیولوژیک و عملکرد دانه ارقام گندم دیم به کاربرد ۲۴-اپی‌براسینولید و همزیستی با قارچ‌های مایکوریزا، آزمایشی به صورت اسپلیت‌فاکتوریل بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی در دو سال زراعی ۱۴۰۲–۱۴۰۱ و ۱۴۰۳–۱۴۰۲ اجرا شد. تیمارها شامل سه سطح ۲۴-اپی‌براسینولید (۰، 5/0 و ۱ میکرومولار) در کرت‌های اصلی و دو سطح مایکوریزا (عدم تلقیح و تلقیح) همراه با چهار رقم گندم دیم (ریژاو، کریم، کوهدشت و ایوان) در کرت‌های فرعی در نظر گرفته شدند. نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد اثرات اصلی ۲۴-اپی‌براسینولید، مایکوریزا و رقم بر صفات فیزیولوژیک مرتبط با تبادلات گازی و همچنین بر عملکرد و اجزای عملکرد دانه در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود. کاربرد ۲۴-اپی‌براسینولید، به‌ویژه در غلظت ۱ میکرومولار، همراه با تلقیح مایکوریزا موجب بهبود وضعیت آبی گیاه و افزایش ظرفیت فتوسنتزی شد و این امر در نهایت با افزایش اجزای عملکرد و عملکرد دانه همراه بود. همچنین معنی‌دار بودن برخی برهم‌کنش‌ها از جمله رقم × ۲۴-اپی‌براسینولید و مایکوریزا × ۲۴-اپی‌براسینولید نشان داد که شدت پاسخ ارقام به این تیمارها متفاوت بوده و کاربرد هم‌زمان این دو عامل می‌تواند اثر هم‌افزا بر بهبود عملکرد داشته باشد. بیشترین عملکرد دانه (۳۱۰۰ کیلوگرم در هکتار) در رقم ریژاو تحت کاربرد ۱ میکرومولار ۲۴-اپی‌براسینولید همراه با تلقیح مایکوریزا و کمترین آن (۱۳۲۱ کیلوگرم در هکتار) در رقم ایوان در شرایط عدم کاربرد ۲۴-اپی‌براسینولید و عدم تلقیح مایکوریزا به‌دست آمد. در مجموع، کاربرد تلفیقی ۲۴-اپی‌براسینولید و مایکوریزا در کنار انتخاب رقم مناسب می‌تواند راهکاری مؤثر برای افزایش بهره‌وری تولید گندم دیم در شرایط محدودیت رطوبتی باشد.

کلیدواژه‌ها

اجزای عملکرد

تنظیم‌کننده‌های رشد گیاهی

کارایی مصرف آب فتوسنتزی

هدایت مزوفیلی

همزیستی قارچی

موضوعات

• فیزیولوژی گیاهان زراعی

---