اثر نیتروژن و سیلیکات پتاسیم بر صفات کمی، کیفی و خوابیدگی ساقه برنج تحت آبیاری غرقابی و تنش خشکی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سهیلا شاهنظری ¹

ناصر محمدیان روشن ¹

سید مصطفی صادقی ¹

مجید عاشوری ¹

فاطمه حبیبی ²

¹ گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران

² مؤسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران

10.22067/jcesc.2026.99471.1465

چکیده

این مطالعه با هدف بررسی اثر مصرف کودهای نیتروژن و سیلیکات پتاسیم تحت آبیاری غرقابی و تنش خشکی اواخر فصل بر مورفولوژی ساقه و صفات کمی و کیفی برنج رقم هاشمی در دو منطقه گیلان (رشت، رودسر (رحیم‌آباد)) در سال زراعی 1400-1401 اجرا شد. این آزمایش به صورت اسپلیت پلات فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. عوامل شامل دو شرایط آبیاری به‌عنوان عامل اصلی (در دو سطح غرقاب و تنش آخر فصل: شامل سه نوبت آبیاری در مرحله رشد زایشی و پس از مرحله خمیری، آبیاری هر ۱۵ روز یک‌بار تا پایان دوره رشد) و عامل فرعی شامل ترکیب سطوح تیمارهای مصرف نیتروژن (صفر (شاهد)، 40، 80 و 120 (کیلوگرم نیتروژن خالص)) و سیلیکات پتاسیم (مصرف (سه لیتر در هزار لیتر آب) و عدم مصرف) بودند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که بیشترین عملکرد شلتوک (5445 کیلوگرم در هکتار) در فاکتور آبیاری کامل، ۸۰ کیلوگرم نیتروژن و مصرف سیلیکات پتاسیم به‌دست آمد. عملکرد زیستی نیز در همین تیمارها نسبت به شرایط تنش خشکی بدون مصرف کود افزایش معنی‌داری داشت. علاوه‌براین، مصرف نیتروژن در مقایسه با تیمار شاهد موجب افزایش غلظت نیتروژن، فسفر، پتاسیم، آهن، روی، مس و منگنز در دانه برنج شد. همچنین، کاربرد سیلیکات پتاسیم در مقایسه با عدم مصرف آن، غلظت نیتروژن، فسفر، پتاسیم، آهن، روی، مس و منگنز دانه را افزایش داد. تنش خشکی اواخر فصل موجب کاهش معنی‌دار عملکرد شلتوک، عملکرد زیستی و برخی صفات کمی برنج شد.

کلیدواژه‌ها

تنش آبی

جذب عناصر غذایی

عملکرد شلتوک

مورفولوژی ساقه

مقاومت به خوابیدگی

موضوعات

• فیزیولوژی گیاهان زراعی

---