اثر هیدروسولفید سدیم بر پاسخ‌های رشدی و فیزیولوژیک سویا (Glycine max L.) تحت تنش نانوذرات نقره

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سعید معیری

مهدی برادران فیروزابادی

مهدیه پارسائیان

احمد غلامی

حسن مکاریان

گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده زراعت، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

10.22067/jcesc.2026.100415.1477

چکیده

غلظت‌های بالای نانوذرات نقره به‌دلیل ویژگی‌هایی مانند اندازه کوچک و سطح ویژه بالا، به‌عنوان عامل تنش‌زا در گیاهان شناخته می‌شوند که می‌توانند از طریق القای تنش اکسیداتیو موجب آسیب به گیاه شوند. در این پژوهش، نقش بهبوددهنده هیدروسولفید سدیم در کاهش اثرات منفی نانوذرات نقره روی سویا رقم ویلیامز بررسی شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار و سه سطح محلول‌پاشی نانوذرات نقره (صفر، 5/1 و ۳ گرم در لیتر) و سه سطح محلول‌پاشی هیدروسولفید سدیم (صفر، 5/0 و ۱ میلی‌مولار) در سال 1402 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه صنعتی شاهرود اجرا شد. نتایج نشان داد که نانوذرات نقره موجب کاهش صفات مورد بررسی شدند. به‌طوری‌که، عملکرد روغن دانه در غلظت 5/1 گرم بر لیتر نانوذرات نقره، ۲۱ درصد و در غلظت ۳ گرم بر لیتر، ۷۶ درصد کمتر از شاهد بود. همچنین هیدروسولفید سدیم توانست کاهش ناشی از نانوذرات نقره را در کلروفیل کل برگ و عملکرد پروتئین دانه تا حدی جبران کند. در هر سه سطح نانوذرات نقره، بیشترین میزان کلروفیل برگ در محلول‌پاشی با غلظت ۱ میلی‌مولار هیدروسولفید سدیم مشاهده شد. نتایج تحلیل همبستگی و مؤلفه‌های اصلی نشان داد که صفات رشد، کلروفیل و عملکرد روغن و پروتئین دانه با یکدیگر ارتباط مثبت داشتند، در حالی که میزان نقره در برگ و دانه با این صفات ارتباط منفی نشان داد. در مجموع، به نظر می‌رسد هیدروسولفید سدیم می‌تواند با تعدیل اثرات نامطلوب نانوذرات نقره، در حفظ نسبی رشد، رنگیزه‌های فتوسنتزی و عملکرد روغن و پروتئین دانه سویا مؤثر باشد.

کلیدواژه‌ها

تنش اکسیداتیو

تجمع نقره

عملکرد روغن دانه

عملکرد پروتئین دانه

نانوذرات فلزی

موضوعات

• فیزیولوژی گیاهان زراعی

---