استفاده از مدل شبیه‌سازی SSM-iCrop در تعیین پنجره تاریخ کاشت گندم دیم در استان گلستان: مطالعه موردی در شهرستان گنبد

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

فرشید قادری فر

افشین سلطانی

گروه زراعت، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

10.22067/jcesc.2026.98840.1457

چکیده

هدف از این پژوهش تعیین پنجره تاریخ کاشت بهینه گندم دیم در گنبد با تلفیق معیارهای بارشی مرسوم و مدل SSM-iCrop بود. شبیه‌سازی ۵۶‌ساله (1338-1394) در دو راهبرد کاشت با روش خشکه‌کاری و نم‌کاری انجام شد. نتایج نشان داد پنجره کاشت بهینه گندم آبی (۱۵ تا ۳۰ مهر) بسیار باریک‌تر از دیم است. میانگین عملکرد دانه در خشکه‌کاری (۳۴۶ گرم بر مترمربع) بیشتر از نم‌کاری (۳۱۷ گرم بر مترمربع) بود. در خشکه‌کاری، تعداد سال‌های بدون عملکرد صفر بود، درحالی‌که در نم‌کاری بین ۲ تا ۲۸ سال متغیر بود. بیشترین عملکرد در سناریوی 2 (خشکه‌کاری با کسر آب قابل تعرق در خاک 513/0) و کمترین در سناریوی ۱۳ (نم‌کاری با ۲۵ میلی‌متر بارش) شبیه‌سازی شد. افزون بر این، توزیع بارش در طول فصل رشد تأثیر بیشتری بر عملکرد نسبت به مقدار کل بارندگی در این منطقه داشت. به گونه‌ای که در سال‌های با بارندگی کم اما مشابه (۲۳۰ میلی‌متر)، عملکرد دانه از ۱۵۰ تا ۵۳۷ گرم بر مترمربع (تفاوت 5/3 برابری) و در سال‌های با بارندگی زیاد اما مشابه (۴۵۷-۵۰۶ میلی‌متر)، عملکرد از ۴۱۹ تا ۸۱۵ گرم بر مترمربع (تفاوت حدود ۲ برابری) متغیر بود. عملکرد بالاتر با دوام بیشتر سطح برگ و توزیع مطلوب‌تر بارش به‌ویژه در مرحله پر شدن دانه همراه بود. به طور کلی، خشکه‌کاری ضمن کاهش چشمگیر ریسک عملکرد صفر، عملکرد متوسط بالاتری دارد و می‌تواند به عنوان راهکاری کم‌ریسک برای افزایش باثبات تولید گندم دیم در گنبد توصیه شود.

کلیدواژه‌ها

بهبود مدیریت زراعی

خشکه‌کاری

شبیه‌سازی رشد گیاه

عملکرد دانه

نم‌کاری

موضوعات

• مدل‌سازی گیاهی

---