ارزیابی عملکرد قابل فروش، کیفیت پس از برداشت و ضایعات زنجیره تولید ارقام سیب‌زمینی تحت تنش کم‌آبی در شرایط اقلیمی اردبیل

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

داود حسن پناه

بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اردبیل، ایران

10.22067/jcesc.2026.99640.1463

چکیده

تنش کم‌آبی یکی از مهم‌ترین عوامل محدودکننده تولید سیب‌زمینی در مناطق نیمه‌خشک ایران است و علاوه بر کاهش عملکرد، موجب افزایش ضایعات در مراحل برداشت و انبارداری می‌شود. این پژوهش با هدف ارزیابی عملکرد غده، کارایی مصرف آب، محصول سالم و قابل فروش پس از انبارداری و میزان ضایعات زنجیره تولید در 16 رقم سیب‌زمینی تحت سه سطح آبیاری (100، 80 و 60 درصد نیاز آبی گیاه) طی دو سال زراعی 1403 و 1404 در ایستگاه تحقیقات ملی سیب‌زمینی اردبیل انجام شد. آزمایش به صورت اسپلیت بلوک در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. نتایج تجزیه واریانس نشان داد اثر تنش کم‌آبی، رقم و برهم‌کنش تنش × رقم بر عملکرد غده، کارایی مصرف آب، میزان خسارت از کاشت تا انبارداری و محصول سالم و قابل فروش پس از انبارداری در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود. با کاهش آبیاری از 100 درصد به 60 درصد نیاز آبی، میانگین عملکرد غده از 02/36 به 35/24 تن در هکتار کاهش یافت و همزمان میزان ضایعات و خسارت‌های پس از برداشت افزایش پیدا کرد. ژنوتیپ1043و رقمیورواستارچبیشترین عملکرد، بالاترین شاخص تحمل به تنش(STI)، کارایی مصرف آب بیشتر و کمترین ضایعات انبارداری را نشان دادند و به‌عنوان متحمل‌ترین ژنوتیپ‌ها انتخابشدند. در مقابل، ارقامآرسنال، ریلاناوجلیبیشترین افت عملکرد غده و خسارت را در شرایط تنش شدید داشتند. نتایج تجزیه به عامل‌ها نشان داد که دو عامل بهره‌وری تولید و ضایعات غده بیش از 74 تا 99 درصد تغییرات صفات را تبیین کردند.

کلیدواژه‌ها

سیب‌زمینی

تنش کم‌آبی

ضایعات پس از برداشت

کارایی مصرف آب

شاخص تحمل به تنش

موضوعات

• تنش های محیطی

---