نقش محلول پاشی اسید سالیسیلیک بر عملکرد و ویژگی های فیزیکوشیمیایی روغن کلزا (.Brassica napus L) در شرایط تنش گرما

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مارال دیناروندی ¹

افراسیاب راهنما ¹

موسی مسکرباشی ¹

پرژک ذوفن ²

¹ گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

² گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

10.22067/jcesc.2026.99677.1466

چکیده

تغییرات اقلیمی و افزایش گرمایش جهانی، تأثیر قابل توجهی بر رشد و عملکرد محصولات زراعی دارند. در این مطالعه، اثر محلول‌پاشی اسید سالیسیلیک در دو سطح صفر و 200 میکرومولار بر عملکرد و ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی روغن چهار رقم کلزا (هایولا 4815، آگامکس، هایولا 50 و تراپر) در دو تاریخ کاشت (20 آبان به عنوان کشت به‌هنگام و 20 آذر به عنوان کشت دیرهنگام) بررسی شد. آزمایش به صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در دانشگاه شهید چمران اهواز در سال زراعی 1404-1403 اجرا شد. تاریخ کاشت به عنوان عامل اصلی و محلول‌پاشی اسید سالیسیلیک و ارقام کلزا به صورت فاکتوریل به‌عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شدند. کشت دیرهنگام منجر به کاهش مدت پرشدن دانه و عملکرد دانه و روغن ارقام شد، به گونه ای که طول فصل رشد ۱۰ تا ۱۴ روزکاهش یافت و در برخی ارقام عملکرد دانه تا ۵۰ درصد کاهش یافت. محلول‌پاشی اسید سالیسیلیک توانست بخشی از اثرات منفی کشت دیرهنگام را جبران کند و عملکرد دانة ارقام آگامکس، هایولا ۵۰ و تراپر را به‌ترتیب ۴۸، ۲۸ و ۴۰ درصد افزایش دهد. همچنین کشت دیرهنگام باعث کاهش محتوای روغن، ظرفیت آنتی‌اکسیدانی، کاروتنوئید و کلروفیل روغن و افزایش اسیدیته، عدد پراکسید و عدد یدی شد. کاربرد اسید سالیسیلیک این اثرات منفی را کاهش داد و سبب حفظ کیفیت روغن و پایداری صفات فیزیکوشیمیایی شد. ارقام هایولا ۵۰ و تراپر تحمل بیشتری به تنش گرمای آخر فصل داشته و کشت به‌موقع همراه با اسید سالیسیلیک بهترین عملکرد و کیفیت روغن را ایجاد کرد.

کلیدواژه‌ها

دمای بالا

عدد پراکسید

عدد یدی

عملکرد روغن

موضوعات

• تنش های محیطی

---