پژوهشهای زراعی ایران

پژوهشهای زراعی ایران

بررسی آماری روند بلند مدت سه متغیر عملکرد، تولید و سطح زیرکشت سالانه هفده محصول زراعی خراسان رضوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان
چکیده
هرگونه برنامه ریزی برای آینده مستلزم برآورد از وضعیت آتی می باشد و این کار با مطالعه روند تغییرات سری های زمانی گذشته میسر است. در این پژوهش، تغییرات عملکرد، تولید و سطح زیرکشت 17 محصول زراعی استان خراسان رضوی در یک دوره 25 ساله با آزمون های من کندال، تخمین گر سن و رگرسیون خطی بررسی شد. نتایج تحلیل هر سه آزمون نشان داد که عملکرد 5/76 درصد از محصولات و 2/88 درصد از سطح زیرکشت و 8/55 درصد از تولید محصولات کشاورزی استان در سطوح 01/0 و 05/0 دارای روند معنی دار بودند. از سویی روند 8/58 درصد از عملکرد محصولات افزایشی، 7/17 درصد کاهشی و 5/23 درصد فاقد روند معنی دار بود. به همین ترتیب روند 5/23 درصد از سطح زیرکشت محصولات افزایشی، 7/64 درصد کاهشی و 8/11 درصد فاقد روند معنی دار مشخصی بودند. برای متغیر تولید نیز روند 4/29 درصد افزایشی معنی-دار، 4/29 درصد کاهشی معنی دار به دست آمد. بررسی جزئی تر بیان گر روند افزایشی معنی دار عملکرد، تولید و سطح زیر کشت سه محصول پنبه، شلتوک و گوجه فرنگی بود. هم چنین نتایج هر سه روش بیان گر بیشترین روند منفی تغییرات عملکرد نخود و سطح زیرکشت خربزه بود. از طرفی بیشترین روند مثبت تولید گوجه فرنگی و شلتوک، عملکرد پیاز، سیب زمینی و گوجه فرنگی و سطح زیر کشت گوجه فرنگی مشاهده شد. در مجموع بررسی های انجام شده نشان داد که روند خطی و نیز روند حاصل از آزمون های غیرپارامتری محصولات اساسی استان یعنی گندم، جو، چغندرقند، پنبه، خربزه، هندوانه و گوجه فرنگی در سطح 01/0 معنی دار بوده که بیان گر اهمیت این محصولات در تولید ناخالص استان است.
کلیدواژه‌ها

1- اشرف، ب.، م. موسوی بایگی، غ. ع. کمالی و ک. داوری. 1391. ارزیابی تغییر مصرف آب گندم و چغندرقند با توجه به اثرات تغییر اقلیم در دو دهه آتی در دشت های منتخب استان خراسان رضوی. نشریه آبیاری و زهکشی ایران 2 (6): 117-105.
2- افشارمنش، غ. ر. و م. خدادادی. 1385. بررسی اثر تراکم بوته و مقادیر کود نیتروژن بر عملکرد پیاز خوراکی در منطقه جیرفت. پژوهش و سازندگی در زراعت و باغبانی 72: 94-103.
3- جلالی، و. ر. و همایی م. 1390. ارائه مدلی غیرپارامتریک با استفاده از تکنیک k- نزدیک ترین همسایه در برآورد جرم مخصوص ظاهری خاک. علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی علوم آب و خاک (56): 181-190.
4- حاجی زاده آزاد، ح. 1379. شبیه سازی رایانه ای اثر تغییر اقلیم بر تولید چغندرقند در خراسان. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان.
5- حجام، س.، ی. خوشخو و ر. شمس الدین وندی. 1387. تحلیل روند تغییرات بارندگی های فصلی و سالانه چند ایستگاه منتخب در حوزه مرکزی ایران با استفاده از روش های ناپارامتری. پژوهش های جغرافیایی 64: 157-168.
6- حسینی م.، ع. ملافیلابی و م. نصیری محلاتی. 1387. اثر نوسانات درازمدت درجه حرارت و بارندگی بر عملکرد زعفران (Crocus sativus L.) مجله پژوهش های زراعی ایران 6 (1): 79-88.
7- خادمی پور، غ. ر. و ب. نجفی. 1386. اثر سیاست های حمایتی دولت بر انگیزه تولید محصولات عمده زراعی: کاربرد ماتریس تحلیل سیاستی. ششمین کنفرانس دو سالانه اقتصاد کشاورزی ایران، مشهد.
8- رستگار، ج. و م. خدادادی. 1385. بررسی الگوی رشد و عملکرد چند رقم و توده پیاز خوراکی ایرانی براساس شاخص های فیزیولوژیک. نهال و بذر 24 (4): 659-675.
9- زارع فیض آبادی، ا.، ع. ر. کوچکی و م. نصیری محلاتی. 1385. بررسی روند 50 ساله تغییرات سطح زیر کشت، عملکرد و تولید غلات در کشور و پیش بینی وضعیت آینده. مجله پژوهشهای زراعی ایران4(1): 49-69.
10- سازمان جهاد کشاورزی استان خراسان رضوی. 1391. معاونت برنامه ریزی و امور اقتصادی. اداره آمار، فناوری اطلاعات و تجهیز شبکه.
11- شجری، ش. و غ. ر. چابکرو. 1388. گزارش نهایی طرح تحقیقاتـی: بهینه سازی سیاست های تولید، صادرات و واردات محصولات کشاورزی با توجه به تجارت آب مجازی و تأکید بر استفاده مطلوب از منابع محدود آب و مزیت نسبی در سطح استان فارس. شهریورماه 1388ص ص. 74.
12- فرج زاده اصل، م.، ع. کاشکی و س. شایان. 1388. تحلیل تغییرپذیری عملکرد محصول گندم دیم با رویکرد تغییرات اقلیمی (منطقه مورد مطالعه استان خراسان رضوی). مدرس علوم انسانی 13 (3): 227-256.
13- فلاح قالهری، غ. ع.، م. حبیبی نوخندان و ج. خوشحال. 1389. پیش بینی بارش بهاره استان خراسان رضوی برپایه الگوهای سینوپتیکی پیوند از دور با بهره گیری از سامانه استنباط فازی – عصبی تطبیقی (ANFIS). نشریه مرتع و آبخیزداری، مجله منابع طبیعی ایران 63 (1): 55-74.
14- قهرمان، ن. و ا. قره خانی. 1389. بررسی روند تغییرات زمانی سرعت باد در گستره اقلیمی ایران. مجله آبیاری و زهکشی ایران 1 (4): 43-31.
15- کاویانی، م. و ح. عساکره. 1382. بررسی آماری روند بلند مدت بارش سالانه اصفهان . سومین کنفرانس منطقه ای تغییر اقلیم. اصفهان.
16- کوچکی، ع. ر. و م. نصیری. 1387. تاثیر تغییر اقلیم همراه با افزیش غلظت CO2 بر عملکرد گندم در ایران و ارزیابی راهکارهای سازگاری. مجله پژوهش های زراعی ایران 6 (1): 139-153.
17- مساعدی، ا. و م. کاهه. 1387. بررسی تاثیر بارندگی بر عملکرد محصولات گندم و جو در استان گلستان. علوم کشاورزی و منابع طبیعی 15 (4): 206-315.
18- مهرآبادی بشرآبادی، ح. 1386. بررسی آثار سیاستی و مزیت نسبی محصولات زراعی در استان کرمان. مجله اقتصاد و کشاورزی ایران 3: 401-389.
19- میری، ح. ر. 1387. تغییرات عملکرد دانه و ویژگی های فیزیولوژیک مرتبط با آن در ارقام گندم اصلاح شده بین سال های 1320 تا 1380 در ایران. علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی 12 (46 الف): 43-63.
20- FAO. 2000. Statistical database. Available online at: http://faostat. Fao.org/
21- Finger, R., and S. Schmid. 2007. Modeling agricultural production risk and the adaptation to climate change. Presentation at the 101st EAAE Seminar Management of Climate Risks in Agriculture. Berlin, Germany, July 5-6.
22- Hafner, S. 2003. Trends in maize, rice, and wheat yields for 188 nations over the past 40 years: a prevalence of linear growth. Agriculture, Ecosystems and Environment. 97: 275–283.
23- Hu, Q., A. Weiss, S. Feng, and P. S. Baenziger. 2005. Earlier winter wheat heading dates and warmer spring in the U.S. Great Plains. Agricultural and Forest Meteorologyis. 135: 284-290.
24- Lal, R., and F. J. Pierce. 1991. The vanishing resource.m R. Lal and F.J. Pierce (eds.). Soil Management for Sustainability. Ankeny, IA: Soil and Water Conservation Society. Papers from a workshop in Edmonton, Alberta, August 1989. pp. 1-5.
25- Lobell, D. B., C. B. Field, K. N. Cahill and C. Bonfils. 2006. Impacts of future climate change on California perennial crop yields: Model projections with climate and crop uncertainties. Agricultural and Forest Meteorology. 141: 208–218.
26- Modarres, R., and V. P. R. Da Silva. 2007. Rainfall trends in arid and semi-arid regions of Iran. Arid Environment. 70: 344–355.
27- Pal, I., and A. Al-Tabbaa. 2009. Trends in seasonal precipitation extremes – An indicator of ‘climate change’ in Kerala, India. Journal of Hydrology. 367: 62–69.
28- Pathak, H., J. K. Ladha, P. K. Aggarwal, S. Peng, S. Das, S. Yadvinder, S. K. Kamra, B. Mishra, A. Sastri, H. P. Aggarwal, D. K. Das, and R. K. Gupta. 2003. Trends of climatic potential and on-farm yield of rice and wheat in the Indo-Gangetic Plains. Field Crops Research. 80: 223-234.
29- Rodrigues da Silva, V. P. 2004. On climate variability in northeast of Brazil. J. of Arid. Environment., 58: 575-596.
30- Sabaghpour, S. H., S. Mansor, and A. Sarker. 2004. Present status and future prospects of lentil cultivation in Iran. Proceedings of the Fifth European Conference on Grain Legume 7-11 June 2004, Dijon, France.
31- Tabari, H., S. Marofi, and M. Ahmadi. 2011. Long-term variations of water quality parameters in the Maroon River, Iran. Environmental Monitoring and Assessment. 177: 273–287.
32- Tirol-Padre, A., and J. K. Ladha. 2006. Integrating rice and wheat productivity trends using the SAS mixed-procedure and meta-analysis. Field Crops Research. 95: 75–88.
33- Todisco, F., and L. Vergni. 2008. Climatic changes in central Italy and their potential effects on corn water consumption. Agricultural and Forest Meteorology. 148: 1-11.
34- Zhang, X. C., and M. A. Nearing. 2005. Impact of climate change on soil erosion, runoff, and wheat productivity in central Oklahoma. Catena 61: 185–195.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.