بررسی عوامل ایجادکننده خلأ عملکرد پنبه در شهرستان بهشهر با روش CPA

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

معصومه مهدوی عبدالملکی

افشین سلطانی

ابراهیم زینلی

صفورا جافر نوده

گروه زراعت، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

10.22067/jcesc.2026.96207.1431

چکیده

هدف این پژوهش، شناسایی عوامل مدیریتی مؤثر بر خلا عملکرد پنبه آبی در شهرستان بهشهر بود. این تحقیق پیمایشی طی دو سال زراعی (۱۴۰۱ و ۱۴۰۲) در ۸۸ مزرعه پنبه در منطقه میانکاله انجام شد. داده‌های مدیریتی و عملکرد مزارع از طریق مصاحبه و بازدید جمع‌آوری و با روش تحلیل مقایسه کارکرد (CPA) مبتنی بر رگرسیون گام‌به‌گام تحلیل گردید. نتایج نشان داد که بین متوسط عملکرد واقعی کشاورزان (۲۱۰۳ کیلوگرم در هکتار) و عملکرد پتانسیل (۴۶۲۰ کیلوگرم در هکتار)، خلا عملکردی برابر با ۲۵۱۸ کیلوگرم در هکتار (معادل ۵۴/۵ درصد) وجود دارد. تحلیل رگرسیونی نشان داد که مدیریت آفات و مدیریت تغذیه نیتروژن، تعیین‌کننده‌ترین عوامل در ایجاد این خلا بودند. چهار عامل بیشترین تأثیر را داشتند: ۱) دفعات کاربرد آفت‌کش با سهم ۵۵ درصد، مهم‌ترین عامل بود که نشان‌دهنده چالش جدی با طغیان آفات (به‌ویژه کرم غوزه) و واکنش کشاورزان به آن بود. ۲) مقدار نیتروژن سرک با تأثیر مثبت ۳۶ درصدی، بر اهمیت تغذیه بهینه تأکید داشت. ۳) و ۴) استفاده از سموم پروکلیم فیت (سهم ۶ درصد) و فن پروکسی میت (اورتوس) (سهم ۳ درصد) همبستگی منفی و معناداری با کاهش عملکرد داشتند. این ارتباط منفی نه به دلیل ناکارآمدی سموم، بلکه به خاطر کاربرد نامناسب آن‌ها پس از وقوع خسارت اقتصادی و از بین رفتن حشرات مفید بود که ضعف در زمان‌بندی مبارزه را نشان می‌دهد. جهت کاهش خلا عملکرد، تمرکز بر اصلاح زمان‌بندی مبارزه با آفات (IPM) و بهینه‌سازی مصرف کود نیتروژن ضروری است.

کلیدواژه‌ها

آنالیز رگرسیون

تغذیه گیاهی

تولید پایدار

مدیریت تلفیقی آفات

نیتروژن سرک

موضوعات

• عملکرد گیاهان زراعی

---